Уцёкі з горада ў вёску, ці Дом з відам на любоў

На гадзінніку 6.40, і я выходжу з хаты на працу. Хапіла б выйсці і на пяць-сем хвілін пазней, але мне гэты запас часу вельмі патрэбны. Патрэбны, каб павольна ўдыхнуць свежасць новага дня, пагладзіць муркаючых Майку і Маруську, пачухаць за вухам калматую прыгажуню аўчарку Дынару і паціснуць лапу яе сяброўцы Фанечцы, аглядзець хуткім позіркам агарод і намеціць умоўны фронт работ на вечар... Гэта мой рытуал. Гэта мае падставы ўсміхнуцца і сказаць радаснае "прывітанне" новаму дню, шчырае “дзякуй” за магчымасць жыць мірна, спакойна, у любові і ў гармоніі з самой сабой. З гэтымі думкамі я падыходжу да брамкі, і мая мерная раніца канчаецца: трэба спяшацца на аўтобус, які адвязе мяне ў горад на працу. Да прыпынку мне хвілін 15 хуткім крокам…

Вось так ужо на працягу пяці гадоў пачынаецца амаль кожны мой дзень. З тых часоў, як мы з мужам адразу пасля вяселля купілі дом у невялічкай вёсцы Чэрнікі, што ў шасці кіламетрах ад Ліды. Драўляны, ён сустрэў нас з выгодамі на вуліцы, вадой у калодзежы, пячным ацяпленнем, перакошанай верандай, захламленым участкам пасля ранейшых гаспадароў і… вялікім жаданнем здабыць сваё сапраўднае аблічча. "Як ты, гарадская, якая ўсё сваё жыццё правяла “на асфальце”, будзеш тут жыць?" – здзіўляліся, жартавалі, а часам і круцілі ў віска родныя і сябры. "Шчасліва!" – коратка, без ценю сумнення адказвала я.

Павінна сказаць, што мая ўпэўненасць складвалася выключна з унутраных адчуванняў. Да гэтага ў мяне не было такіх цесных "адносін" з прыватным неўладкаваным домам і тым больш з вёскай. Але мы хутка прывязаліся адна да адной, знайшлі агульную “мову”. Прычыну гэтаму я зразумела не адразу, а толькі праз некалькі – не, не тыдняў ці месяцаў – гадоў: у нас з гэтым месцам адзіны узровень каштоўнасцяў...  

Як бы гэта патлумачыць? Вось, напрыклад, у мяне на ўчастку растуць велізарныя дубы. Глядзіш на іх знізу ўверх – і здаецца: кроны упіраюцца ў неба. Ад дрэў па восені шмат смецця – лістоты, жалудоў, – але ўсё гэта становіцца няважным, калі разумееш: дубы – сведкі мінулага, дубы – сведкі цяперашняга, дубы – прыклад таго, як трэба жыць, каб была і будучыня…

Як дрэва трымаецца на каранях, якія паглыбляюцца ў зямлю і даюць падсілкоўванне, так і род чалавечы трымаецца на сям’і. Магчыма, таму, якім бы моцным ні быў вецер, дубы, быццам волаты, стаяць непахісна вось ужо не адно стагоддзе. Галінкі гнуцца, але не ламаюцца... Аднак варта толькі пасекчы карэнні – дрэва загіне.

А зямля?! Хочаш, каб на ёй нешта вырасла, перастань скардзіцца на яе неўрадлівасць. Лепш ствары адпаведныя ўмовы: унясі ўгнаенні, не забывай апрацоўваць, паліваць і абавязкова хваліць. І зямля аддзячыць табе добрым ураджаем. Паверце, гэта працуе! Як – я бачыла на свае вочы. Замест агарода мне “ў спадчыну” дастаўся суцэльны дзірван. Спатрэбілася шмат намаганняў, каб яго перакапаць, ператрэсці. Часам ад стомы апускаліся рукі, ды і жаданая аддача была не адразу. Але зямля дала мне сілы пераадолець усе выпрабаванні, і сёння агародніну я ем выключна са свайго агарода.

Да чаго гэта я? Ды да таго, што сакрэт поспеху просты: хочаш мець шчаслівую сям’ю, уладкаваны ўчастак, квітнеючую краіну – працуй, а не ганьбі! Словы могуць моцна параніць, бяздзейнасць адкінуць на некалькі крокаў назад... І толькі старанні, прыкладзеныя высілкі абавязкова знойдуць водгук і падтрымку.

"Час сёння іншы", – сцвярджаюць многія, маючы на ўвазе абыякавасць людзей, іх раўнадушасць, незацікаўленасць. А я сцвярджаю: мы сталі іншымі! Мы забываемся, хто мы ёсць, адкуль ідуць нашыя карані, мы гатовы таптаць сваё, каб займець чужое. А ці падыходзіць яно нам? Магчыма, яшчэ і ад гэтай падмены паняццяў я стамілася ў горадзе… У вёсцы я знайшла прывабныя для мяне каштоўнасці высокага парадку: годнасць, павагу, самапавагу, сілу волі і сілу духу, сумленне… Даводзілася чуць крыўднае, што "цывілізацыя сюды не дайшла". А па мне, менавіта тут яе захавалі. Так, у маім доме няма Wi-Fi, па тэлевізары ідзе ўсяго восем каналаў, у Чэрніках усяго адна вуліца, і то незаасфальтаваная… Але тут я заўважаю і адчуваю час. Адчуваю еднасць людзей, якія цікавяцца тваімі справамі не таму, што ім няма больш чаго спытаць ці яны не ведаюць, як завязаць гутарку. Адчуваецца еднасць і ў тым, як вяскоўцы, быццам згаварыўшыся, адначасова капаюць бульбу, нарыхтоўваюць сена для хатніх жывёл, збіраюцца пад крыжам на “Маёву”, робяць “закаткі”… Ці не так рабілі нашыя продкі?

Засмучае толькі адно: людзі сталі усё часцей выязджаць з вёсак... Маладыя імкнуцца ў горад, у "шпакоўні", як казала мая бабуля. Гэта не дрэнна, гэта заканамерна. Але хацелася б, каб вёска ўсё ж такі жыла і квітнела. Бо калі ўявіць нашу краіну адным арганізмам, то вёскі – гэта тыя клеткі, з якіх ён складаецца, якія падтрымліваюць яго жыццядзейнасць.

…На гадзінніку 18.00, і я вяртаюся дадому. Па дарозе я ўяўляю, якім будзе маё жыццё, жыццё маёй сям'і праз некалькі гадоў. Мы з мужам сядзім на адрамантаванай верандзе і п'ем гарбату, завараную з вырашчанага малінніку. Па траве басанож бегаюць дзеці: трое, а, калі Бог дасць, і больш... Яны смяюцца, гарэзуюць з ужо пастарэлымі Дзінарай і Фані, а мы ўсміхаемся. І такі, як наш, у Чэрніках дом не адзін, таму што ў апошнія гады сюды прыехала шмат маладых сем’яў, якія паспелі пусціць свае карані.

Тут дзьме лёгкі вецер, і дубы, якія непрыкметна для нашага вока падраслі, зашапацелі: яны “перагаворваюцца” пра тое, якое светлае і шчаслівае будучае чакае маю невялічкую вёску!